Ιός του Δυτικού Νείλου: Έντονη ανησυχία του ΙΣΑ για την αυξημένη κυκλοφορία στην Αττική

Έντονο προβληματισμό προκαλεί η φετινή εικόνα σχετικά με την κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου στην Αττική, με τον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών (ΙΣΑ) να ζητά από τους αρμόδιους φορείς αυξημένη επαγρύπνηση και ενίσχυση των μέτρων πρόληψης.

Ο ΙΣΑ χαρακτηρίζει ανησυχητική την αυξημένη παρουσία του ιού στην περιοχή και υπογραμμίζει ότι η προστασία της δημόσιας υγείας δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην αντιμετώπιση των περιστατικών αφού αυτά εμφανιστούν. Αντίθετα, ιδιαίτερη βαρύτητα πρέπει να δίνεται στην έγκαιρη παρακολούθηση της κυκλοφορίας του ιού και στην καταπολέμηση των κουνουπιών, τα οποία αποτελούν βασικό κρίκο στη μετάδοσή του.

Η φετινή εικόνα αποκτά μεγαλύτερη σημασία επειδή παρουσιάζει αισθητή διαφοροποίηση σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Όπως επισημαίνει ο ΙΣΑ, κατά το 2022 και το 2023 δεν είχαν καταγραφεί εγχώρια ανθρώπινα κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου στην Αττική, παρότι ο ιός είχε εντοπιστεί σε άλλες περιοχές της Ελλάδας.

Γιατί προκαλεί ανησυχία η φετινή εικόνα

Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν αποτελεί καινούργια υγειονομική απειλή για την Ελλάδα. Η κυκλοφορία του έχει καταγραφεί επανειλημμένα στη χώρα και συνδέεται κυρίως με τη δραστηριότητα των κουνουπιών κατά τους θερμότερους μήνες.

Αυτό που προκαλεί τον φετινό προβληματισμό είναι η αυξημένη κυκλοφορία του στην Αττική και η ανάγκη να υπάρξει αποτελεσματική πρόληψη πριν η κατάσταση οδηγήσει σε περισσότερα περιστατικά στον ανθρώπινο πληθυσμό.

Σύμφωνα με τον ΙΣΑ, η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν πρέπει να ξεκινά όταν πλέον έχουν εμφανιστεί ανθρώπινα κρούσματα. Η λογική της πρόληψης απαιτεί συνεχή επιτήρηση και έγκαιρες παρεμβάσεις στις περιοχές όπου εντοπίζονται ενδείξεις κυκλοφορίας του ιού.

Αυτό σημαίνει ότι η παρακολούθηση των κουνουπιών και των πιθανών εστιών αναπαραγωγής τους έχει ιδιαίτερη σημασία.

Ο ρόλος των κουνουπιών στη μετάδοση

Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κυρίως μέσω κουνουπιών. Τα κουνούπια μπορούν να μολυνθούν όταν τσιμπούν μολυσμένα πτηνά και στη συνέχεια να μεταδώσουν τον ιό σε ανθρώπους ή άλλα ζώα.

Για αυτόν τον λόγο, η έγκαιρη ανίχνευση του ιού σε κουνούπια ή πτηνά μπορεί να λειτουργήσει ως προειδοποιητικό σήμα για τις υγειονομικές αρχές.

Η παρακολούθηση δεν έχει αξία μόνο ως καταγραφή της κατάστασης. Μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό περιοχών όπου χρειάζονται στοχευμένες δράσεις καταπολέμησης των κουνουπιών.

Ο ΙΣΑ θέτει ακριβώς αυτό το ζήτημα, ζητώντας περισσότερη ενημέρωση για τα αποτελέσματα της εντομολογικής και επιζωοτιολογικής επιτήρησης που πραγματοποιήθηκε πριν από την εμφάνιση ανθρώπινων κρουσμάτων.

Τι ζητά ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών

Ο ΙΣΑ ζητά ενίσχυση των μέτρων πρόληψης και προστασίας της δημόσιας υγείας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η ανάγκη για ολοκληρωμένα προγράμματα διαχείρισης των κουνουπιών, τα οποία θα εφαρμόζονται έγκαιρα και συστηματικά.

Μεταξύ των παρεμβάσεων που αναφέρει ο Σύλλογος βρίσκεται η προνυμφοκτονία, δηλαδή η καταπολέμηση των προνυμφών των κουνουπιών πριν εξελιχθούν σε ενήλικα έντομα. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχει ο εντοπισμός και η εξάλειψη σημείων όπου μπορούν να αναπαραχθούν κουνούπια.

Η προσέγγιση αυτή έχει ένα σημαντικό πλεονέκτημα: επιχειρεί να περιορίσει τον πληθυσμό των κουνουπιών πριν αυξηθεί η πιθανότητα μετάδοσης του ιού.

Οι εστίες αναπαραγωγής χρειάζονται προσοχή

Τα στάσιμα νερά αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα περιβάλλοντος όπου μπορούν να αναπτυχθούν κουνούπια. Ακόμη και μικρές ποσότητες νερού που παραμένουν για αρκετές ημέρες μπορούν, ανάλογα με τις συνθήκες, να δημιουργήσουν κατάλληλο χώρο για την ανάπτυξη προνυμφών.

Για αυτόν τον λόγο, η πρόληψη δεν αφορά αποκλειστικά τις κρατικές υπηρεσίες. Έχει και ένα σημαντικό τοπικό και ατομικό σκέλος.

Η απομάκρυνση δοχείων που συγκρατούν νερό, η φροντίδα εξωτερικών χώρων και η αποφυγή δημιουργίας μικρών εστιών στάσιμου νερού μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας γενικότερης προσπάθειας περιορισμού των κουνουπιών.

Αυτό δεν αντικαθιστά τα οργανωμένα προγράμματα δημόσιας υγείας, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά.

Ερωτήματα για την επιτήρηση στην Αττική

Ο ΙΣΑ θέτει μια σειρά ερωτημάτων σχετικά με το τι προηγήθηκε της φετινής εικόνας.

Μεταξύ άλλων, ζητά να γίνει γνωστό ποια ήταν τα αποτελέσματα της εντομολογικής και επιζωοτιολογικής επιτήρησης πριν από την εμφάνιση των πρώτων ανθρώπινων κρουσμάτων. Παράλληλα, θέτει το ερώτημα για το πότε και σε ποιες περιοχές της Αττικής εντοπίστηκε για πρώτη φορά ο ιός σε κουνούπια ή πτηνά και ποια ήταν η αντίδραση των αρμόδιων φορέων μετά τις πρώτες ενδείξεις.

Ένα ακόμη ζήτημα αφορά τις παρεμβάσεις που πραγματοποιήθηκαν στις περιοχές όπου υπήρχαν θετικά ευρήματα.

Ο Σύλλογος ζητά ουσιαστικά να υπάρχει μια σαφής εικόνα για το πώς μεταφράζονται τα αποτελέσματα της επιτήρησης σε επιχειρησιακές δράσεις.

Γιατί η ταχύτητα αντίδρασης έχει σημασία

Σε μια επιδημιολογική κατάσταση που συνδέεται με έντομα-διαβιβαστές, ο χρόνος μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία.

Όσο νωρίτερα εντοπίζεται η κυκλοφορία ενός παθογόνου, τόσο περισσότερες δυνατότητες υπάρχουν για να περιοριστούν οι συνθήκες που ευνοούν τη μετάδοσή του.

Ο ΙΣΑ υπογραμμίζει ότι η έγκαιρη αξιοποίηση των δεδομένων επιτήρησης και η άμεση επιχειρησιακή αντίδραση αποτελούν κρίσιμα στοιχεία για την προστασία της δημόσιας υγείας.

Η συγκεκριμένη θέση έχει ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση του Δυτικού Νείλου, επειδή η κυκλοφορία του ιού μπορεί να εξελίσσεται πριν γίνει αντιληπτή μέσα από την εμφάνιση ανθρώπινων περιστατικών.

Δεν σημαίνει ότι κάθε τσίμπημα κουνουπιού οδηγεί σε λοίμωξη

Η παρουσία του ιού σε μια περιοχή δεν σημαίνει ότι κάθε κουνούπι είναι μολυσμένο ούτε ότι κάθε τσίμπημα θα οδηγήσει σε νόσηση.

Αυτό είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ώστε η ενημέρωση για την αυξημένη κυκλοφορία του ιού να μην προκαλεί αδικαιολόγητο πανικό.

Η πραγματική σημασία της επιτήρησης είναι να εντοπίζονται έγκαιρα οι περιοχές όπου υπάρχει αυξημένος κίνδυνος και να εφαρμόζονται κατάλληλα μέτρα.

Η δημόσια υγεία βασίζεται ακριβώς σε αυτή τη λογική: έγκαιρη αναγνώριση του κινδύνου, σωστή ενημέρωση και στοχευμένη πρόληψη.

Τι μπορούν να κάνουν οι πολίτες

Παράλληλα με τα μέτρα των αρμόδιων φορέων, οι πολίτες μπορούν να μειώσουν την έκθεσή τους στα κουνούπια.

Ιδιαίτερα χρήσιμα είναι τα αντικουνουπικά μέτρα σε εξωτερικούς χώρους, η χρήση κατάλληλων αντικουνουπικών προϊόντων και η τοποθέτηση ή συντήρηση σητών σε παράθυρα και πόρτες.

Χρήσιμο είναι επίσης να περιορίζονται οι μικρές εστίες στάσιμου νερού γύρω από κατοικίες, αυλές, μπαλκόνια και άλλους χώρους.

Η προστασία έχει μεγαλύτερη σημασία κατά τις ώρες και στις περιοχές όπου η δραστηριότητα των κουνουπιών είναι αυξημένη.

Σε κάθε περίπτωση, οι πολίτες που εμφανίζουν συμπτώματα και ανησυχούν για πιθανή λοίμωξη θα πρέπει να επικοινωνούν με επαγγελματία υγείας αντί να βασίζονται αποκλειστικά σε πληροφορίες από το διαδίκτυο.

Η σημασία της συνεργασίας των φορέων

Η αντιμετώπιση ενός προβλήματος όπως ο Δυτικός Νείλος απαιτεί συνεργασία μεταξύ διαφορετικών υπηρεσιών.

Δεν αρκεί μόνο η ιατρική παρακολούθηση των ανθρώπινων περιστατικών. Χρειάζεται συνδυασμός επιτήρησης κουνουπιών, παρακολούθησης πτηνών, εργαστηριακών δεδομένων, καταγραφής περιστατικών και έγκαιρων παρεμβάσεων στο περιβάλλον.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ο ΙΣΑ δίνει τόσο μεγάλη έμφαση στη συστηματική παρακολούθηση.

Η εικόνα που προκύπτει από διαφορετικές πηγές δεδομένων μπορεί να βοηθήσει τις αρχές να εντοπίσουν νωρίτερα μια περιοχή όπου αυξάνεται ο κίνδυνος.

Η Αττική χρειάζεται αυξημένη επαγρύπνηση

Η φετινή αύξηση της κυκλοφορίας του ιού στην Αττική αποτελεί, σύμφωνα με τον ΙΣΑ, λόγο για ενισχυμένη επαγρύπνηση.

Το γεγονός ότι τα προηγούμενα χρόνια δεν είχαν καταγραφεί εγχώρια ανθρώπινα κρούσματα στην Αττική, ειδικά το 2022 και το 2023, κάνει τη φετινή διαφοροποίηση ακόμη πιο αξιοσημείωτη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να δημιουργηθεί κλίμα φόβου. Σημαίνει όμως ότι η πρόληψη και η επιτήρηση αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Οι υγειονομικές αρχές και οι αρμόδιοι φορείς καλούνται να αξιοποιήσουν τα διαθέσιμα στοιχεία και να προσαρμόσουν τις παρεμβάσεις τους ανάλογα με την εικόνα που καταγράφεται σε κάθε περιοχή.

Η πρόληψη παραμένει το βασικό όπλο

Ο πρόεδρος του ΙΣΑ, Γιώργος Πατούλης, υπογράμμισε ότι η πρόληψη αποτελεί το σημαντικότερο εργαλείο απέναντι στην απειλή και ότι χρειάζονται συνεχής επαγρύπνηση, επιστημονικός σχεδιασμός και συντονισμένη δράση.

Το μήνυμα αυτό συνοψίζει και την ουσία της φετινής ανησυχίας.

Η αντιμετώπιση του ιού του Δυτικού Νείλου δεν αρχίζει στο νοσοκομείο ούτε μετά την εμφάνιση των πρώτων ανθρώπινων περιστατικών. Ξεκινά πολύ νωρίτερα, μέσα από την παρακολούθηση του περιβάλλοντος, την καταπολέμηση των κουνουπιών και την έγκαιρη ενημέρωση των πολιτών.

Για την Αττική, το επόμενο διάστημα θα είναι ιδιαίτερα σημαντικό ώστε να διαπιστωθεί πώς θα εξελιχθεί η φετινή κυκλοφορία του ιού και αν τα μέτρα πρόληψης θα μπορέσουν να περιορίσουν τον κίνδυνο περαιτέρω μετάδοσης.

Το βασικό μήνυμα των ειδικών δεν είναι ο πανικός αλλά η εγρήγορση. Η σωστή ενημέρωση, η προσωπική προστασία από τα κουνούπια και κυρίως η έγκαιρη και οργανωμένη δράση των αρμόδιων υπηρεσιών αποτελούν τα σημαντικότερα εργαλεία για την προστασία της δημόσιας υγείας.