Μια πιο προσωπική και αυτοβιογραφική πλευρά του Αλέξη Τσίπρα παρουσιάζεται στο πρώτο πολιτικό ντοκιμαντέρ της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.), με τον πρώην πρωθυπουργό να ανατρέχει στις οικογενειακές του καταβολές, στα παιδικά του χρόνια και στα πολιτικά ερεθίσματα που, όπως περιγράφει, επηρέασαν τη διαδρομή του.

Το πρώτο μέρος της τριλογίας φέρει τον τίτλο «Το πρόσημο της πολιτικής» και δημιουργήθηκε από ομάδα εθελοντών και εθελοντριών της ΕΛ.Α.Σ. Η αφήγηση του Αλέξη Τσίπρα κινείται ανάμεσα στις προσωπικές του αναμνήσεις και σε μια ευρύτερη συζήτηση για το τι σημαίνει πολιτική, ποια θέση έχουν οι ιδεολογίες στη σύγχρονη κοινωνία και κατά πόσο η πολιτική μπορεί πραγματικά να επηρεάσει την καθημερινότητα των πολιτών.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς δεν παρουσιάζει τον πρώην πρωθυπουργό μόνο μέσα από το γνωστό πολιτικό του παρελθόν. Αντίθετα, επιχειρεί να φωτίσει περισσότερο τα προσωπικά βιώματα και τις αντιλήψεις που, σύμφωνα με την αφήγησή του, συνέβαλαν στη διαμόρφωση της πολιτικής του ταυτότητας.

Από τους Αμπελόκηπους στην πολιτική

Στο ντοκιμαντέρ ο Αλέξης Τσίπρας αναφέρεται στα χρόνια που μεγάλωσε στους Αμπελόκηπους και στο οικογενειακό περιβάλλον μέσα στο οποίο ήρθε από νωρίς σε επαφή με την πολιτική.

Γεννημένος το 1974, λίγες ημέρες μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας, περιγράφει μια εποχή κατά την οποία η πολιτική συζήτηση είχε έντονη παρουσία στην ελληνική κοινωνία αλλά και στις οικογένειες.

Όπως αφηγείται, στο σπίτι του υπήρχαν διαφορετικές πολιτικές αναφορές. Ο πατέρας του είχε σχέση με το ΠΑΣΟΚ, ενώ τα αδέλφια του είχαν ενταχθεί στην ΚΝΕ. Ο ίδιος, όπως λέει, επέλεξε στη συνέχεια τη δική του πολιτική πορεία.

Η αναφορά αυτή λειτουργεί ως ένα είδος προσωπικής εισαγωγής στην πολιτική του διαδρομή. Αντί να ξεκινά από τις εκλογικές αναμετρήσεις ή από τις κυβερνητικές περιόδους, η αφήγηση επιστρέφει στην οικογένεια και στη γειτονιά.

Πρόκειται για μια διαφορετική προσέγγιση της πολιτικής διαδρομής ενός προσώπου που έχει βρεθεί για πολλά χρόνια στο επίκεντρο της ελληνικής πολιτικής ζωής.

Η πολιτική ως όραμα

Ένα από τα βασικά σημεία της αφήγησης αφορά τον τρόπο με τον οποίο ο Αλέξης Τσίπρας αντιλαμβάνεται την πολιτική.

Ο ίδιος περιγράφει την ενασχόλησή του με τα κοινά ως μια δραστηριότητα που συνδέεται με την επιθυμία για αλλαγή και με την ιδέα ότι η συλλογική δράση μπορεί να δημιουργήσει έναν διαφορετικό κόσμο.

Στη σημερινή εποχή, ωστόσο, αναγνωρίζει ότι η λέξη «πολιτική» συχνά προκαλεί αρνητικούς συνειρμούς.

Για ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας, η πολιτική μπορεί να συνδέεται με την απογοήτευση, την αδυναμία επίλυσης προβλημάτων ή την αίσθηση ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται δεν αλλάζουν ουσιαστικά την καθημερινότητα.

Αυτή η αντίφαση βρίσκεται στο επίκεντρο της σκέψης που παρουσιάζει στο ντοκιμαντέρ: από τη μία υπάρχει η απογοήτευση και η αμφισβήτηση, ενώ από την άλλη παραμένει η πεποίθηση ότι οι πολιτικές αποφάσεις μπορούν να έχουν πραγματικό αντίκτυπο στη ζωή των ανθρώπων.

Η απογοήτευση και οι πολιτικές μάχες

Ο Αλέξης Τσίπρας δεν παρουσιάζει την πολιτική διαδρομή ως μια συνεχή πορεία επιτυχιών.

Αναφέρεται και στις δυσκολίες, στις στιγμές κατά τις οποίες ένας πολιτικός μπορεί να αισθανθεί ότι μια προσπάθεια δεν οδηγεί στο επιθυμητό αποτέλεσμα και στις περιπτώσεις όπου οι πολιτικές μάχες χάνονται.

Η αναφορά στην απογοήτευση έχει ενδιαφέρον, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η σχέση των πολιτών με την πολιτική χαρακτηρίζεται συχνά από δυσπιστία.

Η πολιτική αντιπαράθεση, οι συνεχείς εκλογικές αναμετρήσεις, οι οικονομικές κρίσεις και οι μεγάλες αλλαγές της τελευταίας δεκαπενταετίας έχουν επηρεάσει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο πολλοί πολίτες αντιμετωπίζουν τα κόμματα και τους πολιτικούς.

Η απογοήτευση δεν αφορά μόνο μία πολιτική παράταξη. Αποτελεί ευρύτερο φαινόμενο που συνδέεται με την απόσταση ανάμεσα στις προσδοκίες των πολιτών και στα αποτελέσματα που τελικά μπορούν να επιτευχθούν μέσα από την πολιτική.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το μήνυμα του πρώην πρωθυπουργού επιχειρεί να επαναφέρει την ιδέα της πολιτικής ως εργαλείου κοινωνικής αλλαγής.

«Πιστεύω στη διάκριση Αριστεράς και Δεξιάς»

Ένα ακόμη σημείο που ξεχωρίζει από την τοποθέτηση του Αλέξη Τσίπρα είναι η αναφορά του στις ιδεολογικές διαφορές.

Ο ίδιος δηλώνει ότι εξακολουθεί να πιστεύει πως υπάρχει ουσιαστική διάκριση μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς και ότι οι διαφορετικές ιδεολογικές προσεγγίσεις εξακολουθούν να έχουν σημασία.

Η θέση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή όπου αρκετοί ψηφοφόροι εμφανίζονται λιγότερο συνδεδεμένοι με παραδοσιακές κομματικές ταυτότητες.

Τα τελευταία χρόνια έχουν μεταβληθεί σημαντικά οι πολιτικές προτιμήσεις στην Ελλάδα και σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι πολίτες συχνά επιλέγουν κόμματα με βάση συγκεκριμένα ζητήματα, οικονομικές προτεραιότητες ή κοινωνικές ανησυχίες και όχι απαραίτητα με βάση μια σταθερή ιδεολογική ταυτότητα.

Η συζήτηση για το αν οι διαχωριστικές γραμμές Αριστεράς και Δεξιάς εξακολουθούν να έχουν την ίδια σημασία αποτελεί επομένως ένα ευρύτερο πολιτικό ερώτημα.

Ο Τσίπρας, πάντως, επιλέγει να υπερασπιστεί τη σημασία αυτής της διάκρισης και της διαφορετικής κατεύθυνσης που μπορούν να έχουν οι πολιτικές επιλογές.

Το μήνυμα πίσω από το «πρόσημο»

Ο τίτλος του πρώτου επεισοδίου, «Το πρόσημο της πολιτικής», δεν είναι τυχαίος.

Η συγκεκριμένη έννοια παραπέμπει στην κατεύθυνση που μπορεί να πάρει η πολιτική και στο αποτέλεσμα που αυτή μπορεί να έχει στην κοινωνία.

Το ίδιο μέτρο μπορεί να αξιολογηθεί διαφορετικά ανάλογα με το ποιοι επηρεάζονται, ποιο είναι το κοινωνικό του αποτέλεσμα και ποια ομάδα πολιτών ωφελείται ή επιβαρύνεται.

Έτσι, η συζήτηση μετακινείται από το αν «υπάρχει πολιτική» στο ερώτημα ποια πολιτική εφαρμόζεται και προς ποια κατεύθυνση.

Αυτό αποτελεί και τον βασικό άξονα του μηνύματος που παρουσιάζεται στο πρώτο ντοκιμαντέρ.

Η πολιτική, σύμφωνα με τη λογική της αφήγησης, δεν είναι απλώς η διαδικασία με την οποία κόμματα διεκδικούν την εξουσία. Είναι και ο τρόπος με τον οποίο μια κοινωνία αποφασίζει για τις προτεραιότητές της.

Μια διαφορετική μορφή πολιτικής επικοινωνίας

Το ντοκιμαντέρ αποτελεί επίσης έναν διαφορετικό τρόπο πολιτικής επικοινωνίας.

Τα τελευταία χρόνια, τα πολιτικά κόμματα και οι πολιτικοί χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο ψηφιακές πλατφόρμες, βίντεο μικρής διάρκειας και μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να επικοινωνήσουν απευθείας με τους πολίτες.

Ένα πολιτικό ντοκιμαντέρ, ωστόσο, επιτρέπει μεγαλύτερη ανάπτυξη μιας προσωπικής αφήγησης.

Αντί για μια σύντομη δήλωση σε μια τηλεοπτική κάμερα ή μια ανάρτηση στα κοινωνικά δίκτυα, το συγκεκριμένο εγχείρημα επιχειρεί να παρουσιάσει μια πιο ολοκληρωμένη ιστορία.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιευτεί, η τριλογία αποτελείται από τρία μέρη: «Το πρόσημο της πολιτικής», «Η ελπίδα της ανατροπής» και «Η ώρα της ευθύνης». Η συνολική αφήγηση έχει σχεδιαστεί ώστε να κινείται από το προσωπικό βίωμα προς την κοινωνία και στη συνέχεια προς τη συλλογική δράση.

Αυτό δείχνει ότι το εγχείρημα δεν περιορίζεται σε μια αυτοβιογραφική καταγραφή.

Επιχειρεί να συνδέσει την προσωπική ιστορία με μια ευρύτερη πολιτική αφήγηση.

Η επιστροφή στην προσωπική ιστορία

Η επιλογή να ξεκινήσει η αφήγηση από την παιδική ηλικία έχει ιδιαίτερη σημασία.

Στην πολιτική επικοινωνία, η προσωπική ιστορία χρησιμοποιείται συχνά για να εξηγήσει στο κοινό τις αξίες και τις εμπειρίες που διαμόρφωσαν ένα πολιτικό πρόσωπο.

Στην περίπτωση του Τσίπρα, η αναφορά στους Αμπελόκηπους, στην οικογένειά του και στο πολιτικό κλίμα της μεταπολίτευσης λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στο προσωπικό παρελθόν και στη μεταγενέστερη πολιτική του δράση.

Η γενιά που μεγάλωσε μετά την πτώση της δικτατορίας έζησε σημαντικές αλλαγές στην ελληνική κοινωνία.

Η μεταπολίτευση, η ένταξη και η εμβάθυνση της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας, οι οικονομικές μεταβολές, η άνοδος και η κρίση του κομματικού συστήματος διαμόρφωσαν ένα ιδιαίτερο πολιτικό περιβάλλον.

Για ανθρώπους που μεγάλωσαν μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η πολιτική αποτελούσε συχνά μέρος της καθημερινής συζήτησης.

Από την προσωπική εμπειρία στη συλλογική δράση

Ένα ακόμη στοιχείο που αναδεικνύεται είναι η σημασία που αποδίδει ο Αλέξης Τσίπρας στη συλλογική δράση.

Η αντίληψη ότι οι κοινωνίες μπορούν να αλλάξουν μέσα από τη συμμετοχή των πολιτών αποτελεί κεντρικό θέμα της αφήγησης.

Αυτό είναι ένα μήνυμα που απευθύνεται όχι μόνο στους ανθρώπους που ήδη συμμετέχουν ενεργά στην πολιτική αλλά και σε όσους έχουν απομακρυνθεί από αυτήν.

Η αποχή, η αδιαφορία ή η δυσπιστία απέναντι στα κόμματα αποτελούν σημαντικές προκλήσεις για τα σύγχρονα δημοκρατικά συστήματα.

Όταν οι πολίτες θεωρούν ότι η πολιτική δεν μπορεί να επηρεάσει τη ζωή τους, μειώνεται και το κίνητρο συμμετοχής.

Από αυτή την άποψη, η θέση ότι η πολιτική εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να αλλάξει την καθημερινότητα λειτουργεί και ως πρόσκληση για μεγαλύτερη συμμετοχή.

Τι σηματοδοτεί η νέα πρωτοβουλία

Η δημοσιοποίηση του πρώτου πολιτικού ντοκιμαντέρ έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο Αλέξης Τσίπρας επανέρχεται με διαφορετικό τρόπο στον δημόσιο πολιτικό διάλογο.

Η ΕΛ.Α.Σ. αποτελεί το νέο πολιτικό εγχείρημα με το οποίο συνδέεται και το συγκεκριμένο οπτικοακουστικό project.

Το ντοκιμαντέρ δεν είναι μια παραδοσιακή πολιτική ομιλία. Επιλέγει περισσότερο προσωπικό ύφος και επιχειρεί να δημιουργήσει μια αφήγηση γύρω από τις αξίες, τις εμπειρίες και τις πολιτικές αντιλήψεις του πρώην πρωθυπουργού.

Το κατά πόσο αυτή η μορφή επικοινωνίας θα επηρεάσει την πολιτική συζήτηση ή θα προσελκύσει ευρύτερο ενδιαφέρον θα φανεί το επόμενο διάστημα.

Σε κάθε περίπτωση, η επιλογή ενός ντοκιμαντέρ ως μέσου παρουσίασης της νέας πολιτικής προσπάθειας δείχνει ότι η πολιτική επικοινωνία εξελίσσεται και αναζητά νέους τρόπους επαφής με το κοινό.

Το βασικό μήνυμα

Πίσω από την προσωπική αφήγηση, το βασικό μήνυμα του Αλέξη Τσίπρα είναι ότι η πολιτική δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια διαδικασία χωρίς αποτέλεσμα.

Παρά τις απογοητεύσεις και τις ήττες, υποστηρίζει ότι οι πολιτικές επιλογές εξακολουθούν να επηρεάζουν την καθημερινότητα και ότι η ιδεολογία μπορεί να καθορίσει την κατεύθυνση αυτών των αλλαγών.

Η θέση αυτή αποτελεί ουσιαστικά τον πυρήνα του πρώτου επεισοδίου.

Από τις προσωπικές αναμνήσεις στους Αμπελόκηπους και το οικογενειακό περιβάλλον μέχρι την πολιτική διαδρομή και τη σημερινή του τοποθέτηση, η αφήγηση επιχειρεί να παρουσιάσει μια συνέχεια: την ιδέα ότι η συμμετοχή στα κοινά έχει νόημα όταν συνοδεύεται από την πεποίθηση ότι η κοινωνία μπορεί να αλλάξει.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να παρουσιαστούν και τα υπόλοιπα μέρη της τριλογίας, τα οποία θα συνεχίσουν αυτή την αφήγηση και θα μεταφέρουν το βάρος από το προσωπικό βίωμα σε ευρύτερα πολιτικά και συλλογικά ζητήματα.